در اواخر شهریور ماه گذشته، جناب آقای صادق خلیلیان وزیر محترم جهاد کشاورزی طی نامه‌ای به وزیر بازرگانی با استناد به تبصره (2) ماده 16قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی، از واردکنندگان پنبه خواست که قبل از ثبت سفارش برای واردات این محصول، از آن وزارتخانه مجوز بگیرند. تبصره مذکور اشعار می‌دارد: « مسئولیت انتخاب ابزار تعرفه‌ای، تعیین سهمیه مقداری، زمان ورود و میزان تعرفه برای کالاهای کشاورزی و فراورده‌های غذایی با وزارت جهاد کشاورزی خواهد بود». جناب آقای مهدی غضفنری نیز با ارجاع‌نامه آقای خلیلیان به گمرک جمهوری اسلامی ایران خواستار اجرای آن شده است. گمرک ایران هم طی بخشنامه‌ای به تاریخ 25/06/1389 این موضوع را به تمامی گمرکات سراسر کشور ابلاغ نموده است.
به دنبال این بخشنامه جناب آقای عباس حاجیان مدیر کل محترم دفتر حمایت از توسعه تجارت کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی نیز در گفتگو با خبرگزاری فارس که در روزنامه اطلاعات مورخ 30/06/1389 به چاپ رسیده، گفته است: «با توجه به اینکه در سیاست‌های جدید وارداتی از سوی وزارت جهاد کشاورزی، پنبه جزء کالاهای غیرضروری محسوب می‌شود، بنابراین واردات آن تا اطلاع ثانوی منتفی است». وی در پاسخ به اینکه صنعت نساجی کشور نیازمند تدابیر وارداتی ویژه در این خصوص است، افزود: « سیاست منع وارداتی این محصول دائمی نبوده و به دنبال ساماندهی تولید و واردات این محصول استراتژیک هستیم».
در خصوص محدودیت‌های اعمال شده از طرف مسئولان محترم وزارت جهاد کشاورزی برای واردات پنبه از جمله اجبار نساجان به واردکردن این محصول فقط از کشور ازبکستان، نامه اخیر وزیر جهاد کشاورزی برای اخذ مجوز واردات، و بالاخره توقف واردات این محصول، سئوالات و ابهامات زیادی وجود دارد که امیدواریم مسئولان محترم وزارت جهاد کشاورزی نسبت به رفع آنها اقدام نمایند.
لباس ضروری نیست!
ظاهراً جناب آقای حاجیان مدیرکل محترم دفتر حمایت از توسعه تجارت کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی در اینکه پنبه یک «محصول استراتژیک» است، با ما اتفاق نظر دارند، اما در همین جا سئوال ما از ایشان این است که این چه محصول استراتژیکی است که « در سیاستهای جدید وارداتی وزارت جهاد کشاورزی، کالایی غیرضروری است» ؟! اگر جناب حاجیان این تناقض آشکار در گفته‌های خود با سیاستهای جدید وارداتی وزارت خانه متبوعشان را حل نمایند، ما بی‌نهایت ممنونشان خواهیم بود.
آیا نامبرده می‌دانند که وزارت بازرگانی و گمرک ایران به دنبال نامه جهاد کشاورزی پنبه را تحت عنوان «اقلام غیرضروری» در کنار چیپس و پفک و لوازم آرایش و ... قرار داده است؟ آیا واقعاً این چنین است؟
تا آنجایی که ما می‌دانیم از گذشته‌های بسیار دور، حتی از زمان خلقت آدم و حوا، لباس یکی از اساسی‌ترین کالاهای ضروری بشر از تولد تا مرگ بوده و هست. این نیاز اساسی اگر قبلاً فقط برای پوشش بدن و محافظت آن از سرما و گرما استفاده می‌شد، امروزه به یکی از اجزای اصلی شخصیت انسانها تبدیل شده است. شما در طول روز با هزاران نفر در کوچه و خیابان و اداره و ... برخورد می‌کنید که ممکن است گرسنه و تشنه باشند، حتی مریض باشند و یا دهها گرفتاری دیگر داشته باشند، اما هیچکدام از آنها لخت و عریان نیستند و به هرحال بستگی به وسعشان و وضعیت آب و هوایی کشور، نوعی لباس به تن دارند.
این نشان می‌دهد که امروزه پوشاک و به تبع آن پنبه به عنوان یکی از مواد اولیه حیاتی صنایع ریسندگی و بافندگی و دیگر واحدهای تولید پارچه و پوشاک، به یکی از ضروری‌ترین و اساسی‌ترین نیاز آدم‌ها تبدیل شده است.
فقط ازبکستان!
محدودیت‌های جدید اعمال شده از طرف مسئولان وزارت جهاد کشاورزی برای واردات پنبه، تنها محدودیت‌های دولتی برای واردات این محصول نیست. قبلاً هم دولت محترم نساجان را مجبور کرده است که به دلیل مسائل بهداشتی و وجود کرم سرخ در پنبه سایر کشورها، پنبه مورد نیاز خود را فقط از کشور ازبکستان تامین نمایند. سئوال دوم ما از مسئولان محترم وزارت جهاد کشاورزی این است که این کرم سرخ چه آفت عجیب‌الخلقه‌ای است که پنبه تمامی کشورهای جهان را آلوده کرده جز پنبه کشور ازبکستان؟! به نظر می‌رسد جواب این سئوال کلیدی را باید در مناسبات فیمابین واسطه‌ها و دلالان پنبه دو کشور ایران و ازبکستان جستجو کرده و نه جای دیگری!
در همین جا لازم به ذکر است که به گزارش منابع مطلع، کشور ازبکستان هم امسال پنبه بسیار کمی برای عرضه به بازار دارد، زیرا از یکطرف اخیراً سرمایه‌‌گذاری‌های داخلی و خارجی زیادی برای احداث کارخانجات ریسندگی و بافندگی انجام داده تا با افزایش ارزش افزوده پنبه به جای محصول خام، نخ و دیگر منسوجات صادر نماید. از طرف دیگر به دلیل وقوع سیل اخیر در کشور پاکستان و کمبود عرضه پنبه توسط آن کشور و هم‌چنین افزایش قیمت جهانی پنبه، چینی‌ها بخش اعظم پنبه ازبکستان را پیش خرید کرده‌اند.
تولید یک سوم نیاز
صنایع ریسندگی سیستم پنبه‌ای کشور سالانه حداقل 150هزار تن پنبه نیاز دارند، این درحالی است که طبق آمار رسمی اداره کل پنبه و دانه‌های روغنی وزارت جهاد کشاورزی، میزان تولید پنبه داخل کشور در سال جاری فقط 50هزار تن برآورد می‌شود یعنی پنبه تولید داخل، فقط یک سوم نیاز نساجان را تامین می‌نماید.
سئوال بعدی ما از جناب حاجیان و دیگر مسئولان محترم وزارت جهادکشاورزی که دستور توقف واردات پنبه را صادر نموده‌اند، این است که نساجان کشور یکصد هزار تن باقی مانده پنبه مورد نیاز خود را از کجا تامین کنند؟ پنبه موجود در کشور در شرایط کنونی فقط می‌تواند نیاز حداکثر دو هفته کارخانجات ریسندگی را تأمین نماید. پس خطوط تولید آنها قطعاً با مشکل کمبود پنبه روبرو خواهد شد که ناگزیرند یا برای تولید نخ و پارچه به الیاف مصنوعی و شیمیایی روی بیاورند که مشکلات و معضلات بهداشتی حاضر خود را دارد که بررسی آنها از حوصله این یادداشت خارج است، و یا خطوط تولید خود را تعطیل کنند. در این صورت، تعطیلی کارخانجات ریسندگی به صورت زنجیروار موجب توقف تولید در دیگر واحدهای نساجی خواهد شد که مصرف‌کننده محصولات آنها هستند.
لشکر بیکاران
در صورت تداوم این وضعیت برای صنعت نساجی و پوشاک، عنقریب صدها کارخانه ریسندگی و به تبع آن واحدهای نساجی در معرض تعطیلی قرار خواهند گرفت و هزاران کارگر و نان‌آور خانواده در معرض بیکاری، با عنایت به اینکه بحران عظیم بیکاری یکی از بحرانهای ظاهراً لاینحل و پیچیده اقتصاد کشورمان در سالهای اخیر بوده و هست و از طرفی مسئولان محترم وزارت جهاد کشاورزی هم بخوبی آگاهند که صنایع نساجی و پوشاک کشورمان، یکی از اشتغالزاترین صنایع کشورمان محسوب می‌شوند، به نظر می‌رسد در وضعیت کنونی، دامن زدن به پدیده « لشکر بیکاران» آنهم در شرایط تشدید تحریم‌های بین‌المللی، کار خردمندانه‌ای نیست و قطعاً پیامدهای اجتماعی، امنیتی و سیاسی زیادی به دنبال خواهد داشت.
کار خردمندانه
کار خردمندانه آن است که در اسرع وقت وزرای محترم صنایع و معادن، جهاد کشاورزی و بازرگانی با اخذ اختیارات کامل از دولت و رئیس جمهور محترم، طی نشست مشترکی « معضل واردات پنبه» را در دستور کار قرار داده و ضمن تدوین راهکارهای دراز مدت برای حمایت از افزایش تولید پنبه در داخل کشور از جمله پرداخت یارانه تولید به پنبه‌کاران، در کوتاه مدت و در اولین قدم کلیه محدودیت‌های اعمال شده برای واردات پنبه در سالهای اخیر از جمله اجبار نساجان به واردات پنبه از کشور ازبکستان، لزوم کسب مجوز از وزارت جهاد کشاورزی و بالاخره توقف واردات را لغو نموده و به واحدهای ریسندگی سیستم پنبه‌ای کشور اجازه دهند پنبه مورد نیاز خود را از هر کشور که پنبه مطلوب با قیمت مناسب عرضه می‌کند (البته با رعایت مقررات بهداشتی) وارد نمایند. در این صورت هم بحران کمبود مواد اولیه در واحدهای نساجی را تخفیف داده و هم به نگرانی‌های مدیران واحدهای تولیدی و همچنین کارگران شاغل در کارخانجات نساجی خاتمه می‌دهند.